Κρυοσυντήρηση («Κατάψυξη») και Δωρεά Ωαρίων: Δικαίωμα της κάθε γυναίκας και του κάθε ζευγαριού!

Μια από τις μεγαλύτερες εξελίξεις των τελευταίων ετών στον τομέα της Αναπαραγωγικής Ιατρικής είναι η δυνατότητα που έχει δοθεί στην  κάθε γυναίκα να κρυοσυντηρεί (να «καταψύχει», κατά το κοινώς λεγόμενο) τα ωάρια της ή να χρησιμοποιεί τα ωάρια μιας άλλης γυναίκας («δωρεά ωαρίων»), όταν το δικό της απόθεμα έχει – ή τείνει να – εξαντληθεί.

Οι εξελίξεις  της επιστήμης της Εμβρυολογίας έχουν προσδώσει αποτελέσματα  επίτευξης εγκυμοσύνης όταν χρησιμοποιούμε ωάρια, είτε «κατεψυγμένα» είτε προερχόμενα από δωρεά,  εφάμιλλα με αυτά όλων των υπόλοιπων τεχνικών που χρησιμοποιούμε στη θεραπεία της υπογονιμότητας, με άμεση συνέπεια οι μέθοδοι αυτές να προσφέρουν θεραπευτικές λύσεις που παλαιότερα δεν υπήρχαν, σε πληθώρα περιπτώσεων.

Οι αρχικές εφαρμογές της κρυοσυντήρησης ωαρίων, αφορούσαν στις περιπτώσεις όπου έπρεπε να διατηρηθεί η γονιμότητα της γυναίκας στις περιπτώσεις εκείνες όπου η γυναίκα έπρεπε να λάβει θεραπείες καταστροφικές για τα ωάριά της, όπως π.χ. συμβαίνει στις περιπτώσεις όπου η γυναίκα πάσχει από αυτοάνοασα νοσήματα, νεοπλασίες κ.ά. Σε αυτές τις καταστάσεις είναι συνηθισμένο στα πλαίσια της θεραπείας της νόσου να χορηγούνται φάρμακα ή ακτινοθεραπευτικά μέσα, πολλά εκ των οποίων καταστρέφουν τα ωάρια της γυναίκας. Ιδιαίτερα λόγω του ότι αυτές οι θεραπείες αφορούν πολλές φορές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, είναι ευνόητο ότι η διαφύλαξη της δυνατότητας αναπαραγωγής αποτελεί όχι μια «πολυτέλεια» αλλά ένα αναφαίρετο δικαίωμα- κι αυτό ακριβώς προφυλάσσει η κρυοσυντήρηση των ωαρίων!

Τα τελευταία έτη σε παγκόσμιο επίπεδο παρέχεται και άλλη μια δυνατότητα για τις γυναίκες: η κρυοσυντήρηση των ωαρίων για «κοινωνικούς» λόγους: όταν δηλαδή μια γυναίκα επιθυμεί να καθυστερήσει την αναπαραγωγή της για λόγους της επιλογής της, όπως π.χ. είναι οικονομικοί λόγοι, η εργασιακή και επαγγελματική καταξίωση, η επιλογή συντρόφου κλπ. Ειδικά στις μέρες μας, όταν και η επαγγελματική αποκατάσταση αλλά και η ολοένα και πιο ολοκληρωμένη χειραφέτηση της γυναίκας, καθυστερούν την τεκνοποίηση, η δυνατότητα της «κατάψυξης» των ωαρίων προσφέρει μοναδικές επιλογές αναπαραγωγής! Με αποτελεσματικότητα που αγγίζει το τέλειο, η νέα αυτή δυνατότητα διευρύνει τις επιλογές της γυναίκας περισσότερο από ποτέ στον τομέα της αναπαραγωγικής προοπτικής! Μάλιστα, η εμβρυολογία (ο ειδικός δηλαδή επιστημονικός κλάδος της επεξεργασίας του γενετικού υλικού ανδρών και γυναικών), δίνει πλέον αποτελέσματα στην κατάψυξη – αλλά και στην απόψυξη των ωαρίων, όταν πια η γυναίκα θέλουμε να προχωρήσουμε στη γονιμοποίηση τους με σκοπό την τεκνοποίηση- που αγγίζουν αυτά της κλασσικής διαδικασίας εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Σε τεχνικό/ιατρικό επίπεδο, η διαδικασία της κρυοσυντήρησης είναι μια απλή διαδικασία που περιλαμβάνει είτε τη λήψη των ωαρίων χωρίς τη χρήση φαρμάκων ( ο λεγόμενος «φυσικός κύκλος») ή τη διέγερση των ωοθηκών -προς αύξηση του αριθμού των ωαρίων που θα συλλέξουμε- με σύγχρονα, ασφαλή και μικρής διάρκειας πρωτόκολλα (για 10 περίπου ημέρες), ή τέλος τη χρήση μικρών δόσεων φαρμάκων  στο πλαίσιο του λεγόμενου «τροποποιημένου φυσικού κύκλου». Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή της σωστής μεθόδου και πρωτοκόλλου διέγερσης είναι υποχρέωση του ιατρού, ο οποίος , αν έχει τη γνώση και την εκπαίδευση , πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στη γυναικά ,με απλό τρόπο και ελάχιστο κόστος, να πολλαπλασιάζει τις επιλογές της!

Τα ωάρια που λαμβάνονται με τη διαδικασία της ωοληψίας (εύκολη τεχνικά διαδικασία, όταν γίνεται από εξειδικευμένους ιατρούς, γίνεται συνήθως υπό γενική αναισθησία και διαρκεί περίπου 5’-10’) εν συνέχεια υποβάλλονται σε επεξεργασία από την εμβρυολογική ομάδα και φυλάσσονται υπό αυστηρούς κανόνες, παραμένοντας προς χρήση στο πλαίσιο του νόμου. Είναι δεδομένο ότι σε ένα καλά οργανωμένο εμβρυολογικό εργαστήριο, η ασφάλεια της φύλαξης, τόσο σε επίπεδο διανομής και διαχείρισης  του υλικού όσο και σε επίπεδο διαφύλαξής του, είναι εξασφαλισμένη και ελέγχεται από ειδικές Αρχές , όπως η Αρχή Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Έτσι η κάθε γυναίκα «παγώνει το χρόνο» και μπορεί να τεκνοποιήσει όταν θεωρήσει ότι οι συνθήκες σε όλα τα επίπεδα είναι οι δέουσες για την ίδια. Με αυτόν τον τρόπο , η κατάψυξη των ωαρίων αποτελεί ένα χρήσιμο μέσο όχι πια μόνο για τη διατήρηση της γονιμότητας σε διάφορες περιπτώσεις νοσημάτων της γυναίκας  αλλά και στις περιπτώσεις όπου για κοινωνικούς λόγους μια γυναίκα επιθυμεί να καθυστερήσει την τεκνοποίηση.

Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις που η γυναίκα δεν έχει φροντίσει να κρυοσυντηρήσει τα ωάρια της και πλέον το ωοθηκικό της απόθεμα έχει εξαντληθεί, η κάθε γυναίκα πλέον έχει με ευκολία τη δυνατότητα της επιλογής της χρήσης ωαρίων από μια γυναίκα- «δότρια». Σε αυτήν την περίπτωση , της δωρεάς ωαρίων,  με πλήρη ασφάλεια (αφού ο νόμος επιβάλλει τον πλήρη ιατρικό έλεγχο των δοτριών) και χωρίς να υποβληθεί σε διαδικασία διέγερσης των δικών της ωοθηκών, η κάθε γυναίκα μπορεί αν το θελήσει να κυοφορήσει και να απολαύσει την εγκυμοσύνη της. Η διαδικασία και σε αυτήν την περίπτωση είναι απλή, γίνεται επιλογή δότριας που να αντιστοιχεί σε φυσικά χαρακτηριστικά με τη λήπτρια, αφού ελεγχθεί πλήρως σε σχέση με μεταδιδόμενα αλλά και κληρονομούμενα γενετικά νοσήματα. Μάλιστα, στις μεγάλες Μονάδες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, ο έλεγχος των δοτριών γίνεται σε ιδιαίτερα απαιτητικά επίπεδα (π.χ. γίνεται έλεγχος μοριακού καρυοτύπου, όπου ελέγχεται πρακτικά σχεδόν το σύνολο των γενετικά κληρονομούμενων νοσημάτων), κάτι που εξασφαλίζει όχι μόνο την ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών αλλά το πιο σημαντικό ζητούμενο, δηλαδή την υγεία των μελλοντικών απογόνων!

Θεόδωρος Καλαμπόκας

Χειρουργός-Μαιευτήρας-Γυναικολόγος

Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών,  

Β’ Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική, «Αρεταίειο» Νοσοκομείο

Πιστοποιημένος Ειδικός της British Fertility Society στην Αντιμετώπιση της Υπογονιμότητας- Εξωσωματική Γονιμοποίηση,

site: www.drkalampokas.gr, e-mail:kalamp@yahoo.com